अमरावती महानगरपालिकेच्या कामकाजात लोकप्रतिनिधींची भूमिका अधिक प्रभावी, सक्षम आणि जबाबदार करण्याच्या उद्देशाने अमरावती महानगरपालिका आणि अखिल भारतीय स्थानिक स्वराज्य संस्था नागपूर यांच्या संयुक्त विद्यमाने माननीय नगरसेवक व नगरसेविकांसाठी एकदिवसीय प्रशिक्षण कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले.
शनिवार, दि. ८ ऑगस्ट २०२६ रोजी सकाळी १० वाजता डॉ. पंजाबराव देशमुख प्रबोधिनी सभागृह, अमरावती येथे ही कार्यशाळा उत्साहपूर्ण वातावरणात पार पडली.
या प्रशिक्षण कार्यशाळेचे उद्घाटन अमरावती महानगरपालिकेचे महापौर श्रीचंद तेजवानी यांच्या हस्ते करण्यात आले. यावेळी महानगरपालिका आयुक्त डॉ. मंगेश गोंदावले, उपमहापौर सचिन भेंडे, स्थायी समिती सभापती अविनाश मार्डीकर, सभागृह नेते चेतन गावंडे, विरोधी पक्षनेते विलास इंगोले, गटनेते नाना आमले, गटनेते डॉ. राजेंद्र तायडे, गटनेते शेख हमीद शेख वाहेद यांच्यासह महानगरपालिकेचे सन्माननीय नगरसेवक व नगरसेविका मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
महानगरपालिकेच्या सभागृहात लोकप्रतिनिधी म्हणून काम करताना विविध कायदे, नियम, अधिनियम, सभा कार्यपद्धती तसेच प्रशासकीय प्रक्रियेचे ज्ञान असणे अत्यंत आवश्यक आहे.
नागरिकांच्या समस्या सभागृहात प्रभावीपणे मांडणे, प्रश्न उपस्थित करणे, विविध विषयांवर चर्चा करणे आणि महानगरपालिकेच्या कामकाजात सक्रिय सहभाग घेण्यासाठी लोकप्रतिनिधींना आवश्यक असलेले ज्ञान मिळावे, या उद्देशाने या प्रशिक्षण कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले.
महानगरपालिका ही नागरिकांच्या दैनंदिन जीवनाशी थेट संबंधित असलेली स्थानिक स्वराज्य संस्थेची महत्त्वाची यंत्रणा आहे. शहरातील पाणीपुरवठा, स्वच्छता, आरोग्य, रस्ते, पथदिवे, नागरी सुविधा, विकासकामे यांसह विविध प्रश्नांवर लोकप्रतिनिधींना प्रशासनासोबत समन्वय साधून काम करावे लागते.
या पार्श्वभूमीवर नगरसेवकांना त्यांच्या घटनात्मक व कायदेशीर अधिकारांसोबतच कर्तव्यांचीही माहिती असणे गरजेचे आहे. ही बाब लक्षात घेऊन कार्यशाळेत विविध विषयांवर तज्ज्ञांकडून सविस्तर मार्गदर्शन करण्यात आले.
कार्यशाळेच्या पहिल्या महत्त्वपूर्ण सत्रात महानगरपालिका अधिनियमातील महत्त्वाच्या तरतुदी व प्रश्न या विषयावर पुणे महानगरपालिकेचे माजी सहाय्यक आयुक्त व नगरसचिव श्री. शिवाजीराव दौंडकर यांनी मार्गदर्शन केले.
महानगरपालिका अधिनियमातील विविध तरतुदी, लोकप्रतिनिधींचे अधिकार व जबाबदाऱ्या, प्रशासन आणि लोकप्रतिनिधी यांच्यातील समन्वय, सभागृहातील प्रश्न मांडण्याची पद्धत तसेच महानगरपालिकेच्या कामकाजाशी संबंधित महत्त्वाच्या कायदेशीर बाबी याबाबत त्यांनी मार्गदर्शन केले.
लोकप्रतिनिधींनी कायद्याच्या चौकटीत राहून नागरिकांच्या प्रश्नांची प्रभावीपणे मांडणी करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या बाबींवरही त्यांनी प्रकाश टाकला.
कार्यशाळेतील आणखी एका महत्त्वपूर्ण सत्रात सभा कार्यपद्धती, सभाशास्त्र व प्रश्न या विषयावर छत्रपती संभाजीनगर महानगरपालिकेचे माजी नगरसचिव ॲड. महबूबखां पठाण यांनी मार्गदर्शन केले.
महानगरपालिकेच्या सभागृहातील कामकाज कशा पद्धतीने चालते, सभेतील नियमांचे पालन कसे करावे, विविध विषयांवर चर्चा करताना कोणत्या प्रक्रियेचे पालन करणे आवश्यक आहे, प्रश्न उपस्थित करताना कोणत्या बाबींची काळजी घ्यावी, तसेच सभागृहातील लोकप्रतिनिधींची भूमिका कशी असावी, याबाबत त्यांनी सविस्तर माहिती दिली.
सभागृहातील कामकाज अधिक शिस्तबद्ध, प्रभावी आणि नियमबद्ध पद्धतीने पार पाडण्यासाठी सभाशास्त्राचे ज्ञान महत्त्वाचे असल्याचे यावेळी स्पष्ट करण्यात आले.
लोकप्रतिनिधींनी केवळ नागरिकांच्या समस्या मांडण्यापुरते मर्यादित न राहता त्यासाठी असलेल्या कायदेशीर व प्रशासकीय प्रक्रियेचे ज्ञानही आत्मसात करावे, यावर भर देण्यात आला.
आजच्या डिजिटल युगात समाजमाध्यमे ही नागरिकांशी संवाद साधण्याचे प्रभावी माध्यम बनली आहेत. लोकप्रतिनिधी आणि नागरिक यांच्यातील संवाद अधिक जलद व व्यापक करण्यासाठी समाजमाध्यमांचा योग्य आणि जबाबदारीने वापर करणे आवश्यक आहे.
या पार्श्वभूमीवर कार्यशाळेत लोकप्रतिनिधींसाठी समाजमाध्यमांचे व्यवस्थापन या विषयावर संस्थेच्या व्याख्यात्यांनी मार्गदर्शन केले.
समाजमाध्यमांवर लोकप्रतिनिधींनी आपले कार्य नागरिकांपर्यंत प्रभावीपणे कसे पोहोचवावे, नागरिकांच्या तक्रारी व सूचना कशा पद्धतीने हाताळाव्यात, डिजिटल माध्यमांचा सकारात्मक वापर कसा करावा आणि समाजमाध्यमांवर जबाबदारीने संवाद कसा साधावा, यासंदर्भात उपस्थितांना मार्गदर्शन करण्यात आले.
या एकदिवसीय प्रशिक्षण कार्यशाळेमुळे नगरसेवक व नगरसेविकांना महानगरपालिका अधिनियम, सभागृहातील कार्यपद्धती, प्रश्न मांडण्याची प्रक्रिया, सभाशास्त्र तसेच आधुनिक समाजमाध्यमांच्या प्रभावी वापराबाबत उपयुक्त माहिती मिळाली.
स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या माध्यमातून नागरिकांच्या अपेक्षा पूर्ण करण्यासाठी लोकप्रतिनिधी आणि प्रशासन यांच्यातील समन्वय अत्यंत महत्त्वाचा असतो.
कायदे व नियमांची योग्य माहिती असल्यास लोकप्रतिनिधींना नागरिकांच्या समस्या अधिक प्रभावीपणे मांडता येतात आणि प्रशासनाच्या कामकाजावरही विधायक पद्धतीने लक्ष ठेवता येते. या दृष्टीने ही कार्यशाळा नगरसेवकांसाठी मार्गदर्शक ठरली.
कार्यशाळेच्या समारोपप्रसंगी उपस्थित मान्यवरांच्या हस्ते प्रशिक्षणात सहभागी झालेल्या नगरसेवक व नगरसेविकांना प्रमाणपत्रांचे वितरण करण्यात आले.
यावेळी उपस्थित मान्यवरांनी प्रशिक्षण कार्यशाळेचे महत्त्व अधोरेखित करताना स्थानिक स्वराज्य संस्थेचे कामकाज अधिक सक्षम करण्यासाठी लोकप्रतिनिधींनी सातत्याने नवनवीन ज्ञान आत्मसात करणे आवश्यक असल्याचे सांगितले.
कायदे, नियम, सभागृहाची कार्यपद्धती आणि आधुनिक तंत्रज्ञान यांचा योग्य वापर करून नागरिकांना अधिक चांगल्या नागरी सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी लोकप्रतिनिधींनी सक्रिय भूमिका बजावावी, अशी अपेक्षाही व्यक्त करण्यात आली.
महानगरपालिका आणि अखिल भारतीय स्थानिक स्वराज्य संस्था यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित करण्यात आलेल्या या प्रशिक्षण कार्यशाळेला नगरसेवक व नगरसेविकांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला.
विविध विषयांवरील तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनामुळे लोकप्रतिनिधींना महानगरपालिकेच्या कामकाजाची अधिक सखोल माहिती मिळाली. प्रमाणपत्र वितरणानंतर या एकदिवसीय प्रशिक्षण कार्यशाळेचा समारोप करण्यात आला.